Hendrik Magdalenus Bruna (422)

Liever schrijven dan preken

08-06-1840 † 10-08-1906

Een dominee die liever schrijft dan preekt. Liever wandelt dan op de preekstoel staat. Die indruk wekt Hendrik Magdalenus Bruna. De hervormden in Hengelo maken op 3 december 1893 kennis met deze godsgeleerde doctor en schrijver. Of iedereen weet wat hij in zijn vrije tijd doet is maar de vraag, want de dominee zet een schuilnaam onder zijn vele publicaties.
Van zijn hand verschijnt al in 1897 het wandelboek In en om Hengeloo, Borne en Delden. Hendrik ondertekent met Viator, wat zoveel als wandelaar en reiziger betekent. In het boekje zijn foto’s van de bekende fotograaf G. Hubers opgenomen en een wandelkaart om te gebruiken bij wandelingen en uitstapjes. De schrijver beschrijft op zijn wandeling door het ‘oude’ Hengelo’ zeer gedetailleerd de gebouwen en straten.
Opvallend is dat auteurs die over de historie van Hengelo en Twente schreven de wandelgids van Hendrik Bruna vrijwel altijd links lieten liggen, terwijl in de gids een uitvoerige beschrijving van Hengelo rond de eeuwwisseling is opgenomen. Daarin schetst Hendrik de omgeving met veel bijzonderheden over huizen en hun bewoners. ‘De Enschedeschestraat van de Markt tot aan den spoorweg is de straat, daar vindt men wandelaars uit alle standen en daar is des Zondags de pantoffelparade, zoodat bij lang, droog weder de fraaie nu met boomen beplante weg, dan in een stofwolk gehuld is.’
Dat Hendrik onder pseudoniem schrijft, draagt er ongetwijfeld aan bij dat hij een onbekende grootheid blijft. Dat is jammer, want eind 19e eeuw wordt weinig over de regio gepubliceerd. Zijn eerste Twentse werk schrijft Hendrik in 1872. Hij is hulpprediker in Hellendoorn en gebruikt het pseudoniem Paganus voor het boek Wolfskampen-Dine, een Tafereel uit het Twentsch Volksleven. In zijn Hengelose periode schrijft hij als Viator de romans Het Kasteel Boekeloo: roman uit Twente (1902)) en Anna en Johanna (1901).
In die boeken herken je de dominee terug die zendingswerk doet in Twente en waarschuwt voor onbetamelijk gedrag. In het woord vooraf van Wolfskampen-Dine schrijf hij: ‘Moge het boekske een bijdrage leveren tot de kennis van het volksleven in Twente en daardoor dat veelal geminachte gewest in beteren dunk brengen, het zal mij aangenaam zijn. En moge ook buiten Twente Dine van de Wolfskamp en hare familie velen tot een waarschuwend voorbeeld strekken, waartoe hoogmoed, luiheid en sterke drankvoeren, ik zal niet tevergeefsch hebben gearbeid aan de voltooiing’.

Bruna ziet op 8 juni 1840 het levenslicht in Hasselt. Hij studeert in Groningen godsgeleerheid en begint 1865 zijn carrière als hulpprediker in Hellendoorn. Later wordt hij predikant in Heumen, Wichen, Purmerend. Zijn loopbaan eindigt in Hengelo. Hendrik trouwt met Gesina Jacoba Sinninghe Damsté en samen krijgen ze vier kinderen, twee jongens en twee meisjes. De familie Bruna woont in de Pastoriestraat 3. Hij sterft op 10 augustus 1906 en wordt begraven op de Algemeene Begraafplaats. De andere Hendrik Magdalenus Bruna, beter bekend als Dick Bruna van Nijntje, is inderdaad familie.